نقش مهم سلنیوم در جیره غذایی گاو و ارزیابی میزان نیاز به آن در جیره از سال ۱۹۵۷ مشخص گردید . پیشنهاد NRC ، مقدار ۳/۰ پی پی ام در جیره غذایی بوده است ، اما در سال ۱۹۹۳ ، FDA حداکثر سلنیوم مجاز در جیره گاوها را از ۳/۰ به ۱/۰ پی پی ام کاهش داد و علت آن را دفع بیش از حد سلنیوم از بدن گاوها و آلودگی محیط زیست اشاره کرد .

علائم کمبود کلاسیک سلنیوم در اکثر کتابهای دامپروری را بیماری ماهیچه سفید در گوساله ها ، سختی عضلات بره ، کاهش توده عضلات در خوک ، اعلام کرده اند .

سلنیوم نقش بسیار مهمی را در سیستم ایمنی بازی می کند . این عنصر گلبولهای سفید خون را در برابر بعضی از مواد سمی مانند اکسیدانتها محافظت می نماید و اجازه نمی دهد که اکسیدانتها ، گلبولهای سفید را خراب نمایند .

ویتامین E و Se هر دو برای پیشگیری از بیماری عضله سفید و هم برای پاسخ ایمنی مناسب در بدن گاو مورد نیاز هستند.

کارگران شاغل در دامداریهای دانشگاه اهایو ( آمریکا ) مشاهده کردند که برای کنترل موارد بالای جفت ماندگی تزریق ۵۰ میلی گرم سلنیوم به فرم سلنیت و ۶۸۰ واحد بین المللی ویتامین E در ۲۱ روز قبل از زایمان و یا مقدار ۱ میلی گرم سلنیوم به فرم سلنیت به صورت روزانه در غذای دریافتی دام می تواند در خلال ۶۰ روز آخر آبستنی منظور گردد .

غذاهای پروتئینی منابع طبیعی سلنیوم هستند . چون جیره گاوهای خشک از مقدار پروتئین کمتری برخوردار است ، ممکن است این مسئله منجر به کاهش سطح سلنیوم خون آنها گشته و باعث افزایش وقوع جفت ماندگی بلافاصله پس از زایمان گردد .

فاکتورهای زیادی وجود دارند که با جفت ماندگی ارتباط دارند . بیماری ، استرس ، تغذیه به عنوان فاکتورهای اولیه مرتبط با وقوع زیاد جفت ماندگی هستند . در اکثر گله هایی که دارای مشکل جفت ماندگی هستند بایستی علت و یا عواملی که باعث این مسئله شده اند را در ابتدا تعیین و سپس برطرف نمود . بیماریها بایستی به کمک دامپزشک و با اجرای مدیریت بهداشتی صحیح حذف گردند .

کمبودهای تغذیه ای ویتامین A ، ید ، سلنیوم ، فسفر و کلسیم باعث وقوع جفت ماندگی می گردند . همچنین عدم بالانس برخی مواد مغذی همچون کلسیم و فسفر نیز دلیل بعضی از جفت ماندگی ها بوده است . به طور کلی در جیره ها فقط به تأمین کلسیم و فسفر توجه می شود و اینکه آیا نسبت بین این دو عنصر برقرار است یا نه ، کمتر بررسی می گردد . ما پیشنهاد می کنیم که نسبت کلسیم به فسفر را در دامنه بین ۵/۱ به ۱ تا ۲ به ۱ در کل جیره در نظر بگیرید .

سایر مواردی که منجر به جفت ماندگی می شوند عبارتند از : عفونتها ، سخت زایی ، کمبودهای هورمونی به طور کلی جفت ماندگی در فصول سرد سال نسبت به فصول گرم بیشتر اتفاق می افتد . همچنین گاوهای پر تولید نسبت به کم تولید ها ، بیشتر مستعد جفت ماندگی هستند .

به طور کلی سه منبع برای تأمین سلنیوم وجود دارد و غلظت سلنیوم خالص در این منابع کاملاً متفاوت و بستگی به آب موجود در ترکیب دارد . بیشترین منبع مورد استفاده ، سلنیت سدیم
(Na2Seo4) می باشد که حاوی ۸/۴۱ درصد سلنیوم است در حالی که فرم دیگر آن یعنی (Na2Seo4.5H2O) محتوی ۳۰% سلنیوم خالص می باشد . افزودن مقدار ۳۰۷ میلی گرم سلنیت سدیم به فرم (Na2Seo4) در هر تن غذا مقدرا ۱/۰ پی پی ام را در جیره تأمین خواهد نمود .

میزان سلنیوم موجود درپوشش مویی گاو تعیین کننده کمبود و یا مسمومیت به این عنصر در بدن دام می باشد . اکثر تحقیقات نشان داده اند که گاوهایی که دارای ارزش قوام مویی کمتر از ۲۵/. پی پی ام هستند احتمالاً نیاز به مکمل کردن سلنیوم در جیره دارند و اگر این عدد به بیش از ۵ پی پی ام برسد منجر به علایم مسمومیت با سلنیوم می گردد .

مسمومیت با سلنیوم در بعضی از نقاط ایالات متحده آمریکا رایج است ، به خصوص در نواحی که خاکها غنی از سلنیوم باشند . به عنوان مثال در بعضی از نواحی فلوریدا ، سلنیوم خاک بالاست ولی در بعضی از نواحی آن سلنیوم خاک فقیر است .

مصرف زیاد سلنیوم از طریق جیره غذایی منجر به بیماری به نام « آلکالی» می گردد . بعضی مواقع آن را گیجی کوری و درمواقع دیگر بیماری موریختگی قاعده دم نیز می نامند . در حالت اخیر موهای قاعده دم گاوها ریزش می نماید .

مسمومیت حاد با سلنیوم باعث بی حالی ، عدم تعادل در راه رفتن ، افزایش نبض های نخی شکل ، تنفس سخت ، اسهال و

در نهایت مرگ با علایم تنفسی دیده می شود و علایم تحت بالینی مسمومیت با سلنیوم شامل رشد غیر طبیعی سم ها و وضعیت پوشش مویی بد در گاوها می باشد . آلکالی دیسیس در مواقعی مشاهده می شود که غلظت سلنیوم مصرف شده توسط حیوان بین ۵ تا ۴۰ پی پی ام رسیده باشد . در جدول بعدی منابع معدنی رایج مورد استفاده به عنوان مواد تأمین کننده عناصر معدنی کم مصرف نشان داده شده اند . عناصر معدنی کم نیاز که به مقدار بسیار کم مورد نیاز هستند و همیشه در هنگام اختلاط آنها با غذا در داخل گاوداری دچار مشکل می شویم . تعدادی از گاوداران این کار را انجام می دهند ، اما آیا این کار کامل انجام می شود ؟ یا اینکه کار مخلوط کردن و فرموله کردن این مواد دارای ویژگی های خاصی است ؟ اگر این کار در دامداری انجام می شود باید یاد آوری کرد که اولین نکته ای که در مخلوط کردن مواد معدنی باید بدانید این است که مرتب و لحظه به لحظه بایستی از کیفیت مواد مصرفی در جیره اطلاع داشته باشید و یا لحظه به لحظه از تغییراتی که در جیره اعمال می شود آگاهی داشته باشید .

سوالاتی که شما بایستی به آن پاسخ دهید این است که آیا شما از کیفیت مواد مصرفی و از تغییرات مرتب و لحظه به لحظه جیره غذایی گاوهای خود خبر دارید ؟